Chứng khoán phái sinh tháng 4: Thanh khoản sụt giảm, khối ngoại bứt phá

Thị trường chứng khoán phái sinh tháng 4 ghi nhận sự sụt giảm mạnh về thanh khoản nhưng lại chứng kiến sự chuyển dịch đáng chú ý khi dòng vốn ngoại gia tăng tỷ trọng tham gia.

Nhìn chung, tâm lý thận trọng đã bao trùm các phiên giao dịch trong tháng ⁴⁄₂₀₂₆, khiến cho hoạt động mua bán trên thị trường phái sinh trở nên trầm lắng hơn so với giai đoạn trước đó.

Bức tranh thanh khoản: Sự sụt giảm đáng kể của VN30 và VN100

Điểm nhấn tiêu cực nhất trong tháng này chính là sự sụt giảm mạnh mẽ về khối lượng và giá trị giao dịch. Đối với sản phẩm chủ lực là Hợp đồng tương lai (HĐTL) chỉ số VN30, khối lượng giao dịch bình quân mỗi phiên chỉ đạt 239.555 hợp đồng, giảm hơn 21% so với tháng 3.

Song song đó, giá trị giao dịch bình quân phiên cũng ghi nhận mức giảm 17,21%, xuống còn 46.693 tỷ đồng. Mặc dù vậy, thị trường vẫn có những điểm sáng ngắn hạn, điển hình là phiên giao dịch ngày 23/4/2026 với khối lượng bùng nổ đạt 348.993 hợp đồng, cho thấy những xung lực giao dịch vẫn xuất hiện khi có biến động mạnh về chỉ số.

Trong khi đó, HĐTL chỉ số VN100 tiếp tục duy trì trạng thái kém sôi động. Khối lượng giao dịch bình quân chỉ đạt 83 hợp đồng (giảm 35,85%) và giá trị giao dịch đạt 15,55 tỷ đồng (giảm 32,23%). Đến cuối tháng 4, khối lượng mở (OI) của sản phẩm này chỉ dừng lại ở mức 70 hợp đồng, cho thấy sự thiếu quan tâm từ phía các nhà đầu tư đối với rổ chỉ số này.

Phân tích vị thế nắm giữ (Open Interest) và tâm lý thị trường

Một chi tiết đáng lưu ý là dù thanh khoản giảm, nhưng khối lượng hợp đồng mở (OI) của VN30 tại phiên cuối tháng 4 lại tăng nhẹ 0,17%, đạt 37.770 hợp đồng. Điều này cho thấy một bộ phận nhà đầu tư thay vì giao dịch lướt sóng (day-trading), họ có xu hướng nắm giữ vị thế qua đêm để chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn từ thị trường cơ sở.

Đỉnh điểm của sự kỳ vọng được ghi nhận vào ngày 03/04/2026 với 45.878 hợp đồng được nắm giữ, cho thấy giai đoạn đầu tháng là thời điểm các chiến thuật hedging (phòng vệ) hoặc đầu cơ được triển khai mạnh mẽ nhất.

Sự dịch chuyển cơ cấu: Khối ngoại tăng tốc, tự doanh rút lui

Điểm sáng nhất trong báo cáo tháng 4 chính là sự gia tăng hiện diện của các nhà đầu tư nước ngoài. Tỷ trọng giao dịch HĐTL VN30 và VN100 của khối ngoại đã tăng từ 4,13% (tháng 3) lên 5,17% tổng khối lượng toàn thị trường.

Ngược lại, hoạt động tự doanh của các công ty chứng khoán lại có dấu hiệu thu hẹp, giảm từ 1,64% xuống còn 1%. Sự đối lập này cho thấy dòng vốn ngoại đang trở nên chủ động hơn trong việc điều tiết danh mục hoặc tìm kiếm cơ hội lợi nhuận từ sự biến động của chỉ số VN30.

Góc nhìn chuyên gia và nhận định

Một thực trạng đáng buồn là phân khúc HĐTL trái phiếu chính phủ kỳ hạn 5 năm và 10 năm hoàn toàn “đóng băng” khi không ghi nhận bất kỳ giao dịch hay vị thế nắm giữ nào. Điều này phản ánh sự thiếu hụt công cụ quản trị rủi ro lãi suất hiệu quả cho các định chế tài chính tại Việt Nam hiện nay.

Insight chuyên sâu: Việc thanh khoản giảm nhưng OI tăng nhẹ cùng sự gia tăng tỷ trọng của khối ngoại cho thấy thị trường đang chuyển dịch từ trạng thái đầu cơ ngắn hạn sang trạng thái định vị chiến lược. Khi các nhà đầu tư chuyên nghiệp (khối ngoại) nhập cuộc tích cực hơn, thị trường phái sinh sẽ dần trở thành công cụ phòng vệ rủi ro thực thụ thay vì chỉ là “sòng bạc” cho các trader nhỏ lẻ.

Liệu sự gia tăng của khối ngoại có phải là tiền đề cho một đợt sóng thanh khoản mới trong tháng 5? Hãy theo dõi các bản tin phân tích tiếp theo để cập nhật chiến lược giao dịch tối ưu nhất.