RAAB 2026: Bước Ngoặt Trong Chiến Lược Phòng Chống Mù Lòa Tại Việt Nam

Chương trình RAAB 2026 vừa chính thức khởi động nhằm đánh giá chính xác tỷ lệ mù lòa tại Việt Nam, tạo cơ sở dữ liệu khoa học để tối ưu hóa chiến lược phòng chống mù lòa toàn diện.

Việc Bộ Y tế phối hợp cùng Bệnh viện Mắt Trung ương triển khai cuộc điều tra đánh giá nhanh tỷ lệ mù lòa có thể phòng tránh được (RAAB 2026) không đơn thuần là một hoạt động thống kê. Đây là nỗ lực cập nhật thực trạng thị lực quốc gia sau hơn một thập kỷ, nhằm nhận diện chính xác những rào cản trong tiếp cận dịch vụ y tế và nguyên nhân gây giảm thị lực của người dân trong bối cảnh mới.

Thực trạng đáng báo động về thị lực tại Việt Nam

Theo các số liệu ước tính, Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người đang phải sống chung với tình trạng mù lòa hoặc suy giảm thị lực nghiêm trọng. Điều đáng nói là có tới 80% trong số các trường hợp này có thể phòng ngừa hoặc điều trị dứt điểm nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Các bệnh lý phổ biến gây mất thị lực bao gồm đục thủy tinh thể, glôcôm (cườm nước), các tật khúc xạ và nhiều bệnh lý võng mạc phức tạp. Tuy nhiên, thách thức hiện nay không chỉ nằm ở chuyên môn điều trị mà còn ở khả năng tiếp cận dịch vụ y tế không đồng đều giữa các vùng miền, khiến nhiều bệnh nhân bỏ lỡ “thời điểm vàng” để cứu vãn thị lực.

RAAB 2026: Xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng thực tế

Giáo sư, Tiến sỹ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, nhấn mạnh rằng phòng chống mù lòa không chỉ là bài toán y khoa mà còn là vấn đề công bằng xã hội. Khi một người mất đi thị lực, khả năng lao động và chất lượng cuộc sống của họ giảm sút nghiêm trọng, tạo áp lực lên hệ thống an sinh xã hội.

Vì vậy, mục tiêu cốt lõi của RAAB 2026 là thu thập dữ liệu theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”. Thay vì phân bổ nguồn lực theo cảm tính, ngành y tế sẽ dựa trên dữ liệu thực tế về tỷ lệ mắc bệnh và độ bao phủ phẫu thuật để:

• Xây dựng chính sách chăm sóc mắt dựa trên bằng chứng (evidence-based policy).
• Phân bổ nguồn lực tài chính và nhân sự chính xác theo nhu cầu thực tế.
• Tối ưu hóa mô hình tổ chức dịch vụ y tế nhãn khoa tại địa phương.

Sự chuyển dịch chiến lược: Từ điều trị đơn lẻ sang chăm sóc toàn diện

Ngành nhãn khoa Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải thay đổi tư duy tiếp cận. Dưới tác động của già hóa dân số và sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, mô hình bệnh lý về mắt đã thay đổi nhanh chóng.

Chiến lược mới sẽ tập trung vào 4 sự chuyển dịch trọng tâm:

1. Từ điều trị đơn lẻ sang chăm sóc toàn diện: Không chỉ phẫu thuật mà còn quản lý bệnh lý suốt đời.
2. Từ bệnh viện sang cộng đồng: Đưa dịch vụ sàng lọc, khám mắt về tận cơ sở, giảm tải cho tuyến trung ương.
3. Từ can thiệp muộn sang phát hiện sớm: Ưu tiên sàng lọc cộng đồng để can thiệp ngay từ giai đoạn khởi phát.
4. Số hóa y tế: Gắn liền chăm sóc mắt với hồ sơ sức khỏe điện tử và chuyển đổi số để theo dõi bệnh nhân liên tục.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Quy mô triển khai và sự đồng hành quốc tế

Cuộc điều tra RAAB 2026 được thiết kế theo chuẩn quốc tế với sự tham gia của 48 điều tra viên chuyên khoa (bác sỹ, điều dưỡng mắt) cùng cán bộ y tế cơ sở. Chương trình triển khai tại 317 cụm điều tra thuộc 12 tỉnh thành, với quy mô khảo sát lên tới 15.850 người.

Để đảm bảo tính khách quan và khoa học, chương trình nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật và kinh phí từ các tổ chức uy tín toàn cầu như Orbis, Fred Hollows Foundation, Eye Care Foundation và Brien Holden Vision Institute. Sự hợp tác này giúp Việt Nam chuẩn hóa quy trình thu thập dữ liệu, đảm bảo giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho chiến lược quốc gia.

Nhìn lại hành trình và tầm nhìn tương lai

Nhìn lại các cuộc điều tra năm 2007 và 2015, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể như thanh toán bệnh mắt hột và giảm đáng kể số ca mù lòa tồn đọng do đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, những thách thức mới từ bệnh võng mạc do đái tháo đường và tật khúc xạ học đường đòi hỏi một cách tiếp cận linh hoạt hơn.

Việc gắn kết chăm sóc mắt với y tế cơ sở, sức khỏe người cao tuổi và sức khỏe học đường sẽ là chìa khóa để bảo vệ “cửa sổ tâm hồn” cho mọi thế hệ người dân Việt Nam.

Bạn hoặc người thân có thường xuyên đi khám mắt định kỳ không? Hãy chia sẻ trải nghiệm hoặc đặt câu hỏi về sức khỏe thị lực dưới phần bình luận để cùng chuyên gia giải đáp!