Cuộc đua Lithium: Trung Quốc thâu tóm mỏ châu Phi, siết chặt chuỗi cung ứng pin xe điện

Việc thâu tóm các mỏ khoáng sản tại châu Phi là bước đi chiến lược giúp Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng pin xe điện toàn cầu, giảm thiểu rủi ro biến động giá.

Trong bối cảnh thị trường nguyên liệu thô biến động không ngừng, tập đoàn khai khoáng Zhejiang Huayou Cobalt vừa thực hiện một nước cờ táo bạo khi đạt thỏa thuận mua lại toàn bộ đối thủ Atlantic Lithium của Úc. Thương vụ trị giá 210 triệu USD, được thanh toán hoàn toàn bằng tiền mặt, không đơn thuần là một cuộc sáp nhập doanh nghiệp mà là chiến lược thâu tóm các nguồn tài nguyên lithium tiềm năng tại lục địa đen.

Chiến lược thâu tóm và tham vọng độc tôn vật liệu pin

Theo các điều khoản được công bố vào ngày ⁸⁄₅, lời đề nghị từ Huayou mang lại mức chênh lệch cao hơn 26,6% so với giá cổ phiếu hiện hành của Atlantic Lithium trên sàn chứng khoán Úc. Sự hấp dẫn về tài chính này đã khiến ban lãnh đạo doanh nghiệp Úc đồng thuận tuyệt đối. Đáng chú ý, Assore International Holdings (Nam Phi) - cổ đông lớn nhất nắm giữ 26,4% cổ phần - cũng xác nhận ủng hộ thương vụ này.

Điểm mấu chốt của thương vụ nằm ở dự án khai thác lithium Ewoyaa tại Ghana. Đây là mỏ lithium đầu tiên của Ghana, dự kiến cung cấp 3,6 tấn tinh quặng spodumene (một loại nhôm silicat chứa lithium độ tinh khiết cao) với vòng đời khai thác lên đến 12 năm. Ngoài ra, Atlantic Lithium còn nắm giữ giấy phép thăm dò tại hai mỏ khác ở Bờ Biển Ngà, mở rộng đáng kể dư địa tăng trưởng cho Huayou.

Tại sao lại là thời điểm này?

Giá lithium đã tăng vọt trong năm nay do sự kết hợp của nhiều yếu tố địa chính trị phức tạp. Việc Zimbabwe thắt chặt kiểm soát xuất khẩu cùng với xung đột tại Iran khiến giá dầu leo thang, vô tình thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện nhanh hơn. Điều này tạo ra một cơn khát lithium khủng khiếp trên toàn cầu, khiến những doanh nghiệp nắm giữ mỏ khoáng sản trở thành “vua” trong chuỗi cung ứng.

Sức mạnh tài chính và vị thế của Zhejiang Huayou Cobalt

Không chỉ dừng lại ở lithium, Huayou Cobalt là một đế chế đa năng với danh mục sản phẩm bao gồm niken, đồng và cobalt. Sự tăng trưởng của tập đoàn này là minh chứng cho khả năng đọc vị thị trường xuất sắc:

• Doanh thu lithium (2025): Đạt 3,44 tỉ nhân dân tệ (~505 triệu USD), tăng 12,3%.
• Sản lượng: Tăng mạnh 38,6%, đạt hơn 54.387 tấn.
• Tổng doanh thu năm trước: 81,01 tỉ nhân dân tệ (tăng 32,9%), lợi nhuận ròng vọt lên 6,11 tỉ nhân dân tệ (tăng 47,1%).

Với việc nâng trữ lượng tại mỏ Arcadia (Zimbabwe) lên 2,45 triệu tấn và kiểm soát hàng loạt mỏ tại Congo, Huayou đang tự xây dựng một “pháo đài” nguyên liệu, khiến các đối thủ phương Tây gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn cung thay thế.

“Gót chân Achilles” trong chuỗi cung ứng hóa chất

Tuy nhiên, ngay cả một đế chế hùng mạnh như Huayou cũng có những điểm yếu chí tử. Kể từ ngày ¹⁄₅, tập đoàn này buộc phải tạm ngừng sản xuất niken và cobalt tại Indonesia. Nguyên nhân không nằm ở quặng, mà nằm ở lưu huỳnh - một sản phẩm phụ của dầu khí dùng để xử lý vật liệu đạt chuẩn pin.

Cuộc chiến tại Iran bùng nổ cuối tháng 2 đã khiến nguồn cung lưu huỳnh trở nên khan hiếm và giá tăng phi mã. Điều này cho thấy một bài học đắt giá: dù kiểm soát được mỏ khoáng sản (thượng nguồn), nhưng nếu phụ thuộc vào hóa chất xử lý (trung nguồn) từ các khu vực bất ổn, toàn bộ quy trình vận hành vẫn có thể bị tê liệt.

Nhận định chuyên gia và góc nhìn chiến lược

Jimmy Feng từ Citi Hong Kong đánh giá thương vụ này sẽ nâng tầm vị thế của Huayou trong ngành công nghiệp lithium toàn cầu. Tuy nhiên, nhìn rộng hơn, việc Trung Quốc thâu tóm ồ ạt tài nguyên tại châu Phi đang tạo ra một làn sóng “chủ nghĩa dân tộc tài nguyên”, nơi các quốc gia sở hữu khoáng sản bắt đầu thắt chặt quản lý để tránh bị phụ thuộc hoàn toàn vào một cường quốc.

Đối với các nhà đầu tư và doanh nghiệp xe điện, đây là tín hiệu cho thấy cuộc chiến giành giật nguyên liệu sẽ còn khốc liệt hơn. Liệu các quốc gia phương Tây có thể tìm ra giải pháp thay thế hoặc xây dựng chuỗi cung ứng độc lập trước khi Trung Quốc hoàn tất việc xây dựng “đế chế” lithium?

Bạn đánh giá thế nào về chiến lược thâu tóm của Trung Quốc tại châu Phi? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới hoặc đăng ký nhận bản tin phân tích thị trường hàng tuần của chúng tôi!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Vì sao thương vụ mua lại Atlantic Lithium lại quan trọng với Trung Quốc?Thương vụ này giúp Trung Quốc sở hữu mỏ Ewoyaa tại Ghana với trữ lượng spodumene cao và các giấy phép thăm dò tại Bờ Biển Ngà, đảm bảo nguồn cung lithium cho pin xe điện.

Xung đột tại Iran ảnh hưởng thế nào đến giá lithium?Chiến tranh tại Iran đẩy giá dầu tăng, khiến nhu cầu chuyển sang xe điện tăng cao, từ đó kéo theo nhu cầu và giá lithium tăng vọt.

Rủi ro lớn nhất mà tập đoàn Huayou Cobalt đang gặp phải là gì?Đó là sự phụ thuộc vào nguồn cung lưu huỳnh (sản phẩm phụ dầu khí) để xử lý niken và cobalt, khiến sản xuất tại Indonesia bị đình trệ khi giá lưu huỳnh tăng cao.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao thương vụ mua lại Atlantic Lithium lại quan trọng với Trung Quốc?

Thương vụ này giúp Trung Quốc sở hữu mỏ Ewoyaa tại Ghana với trữ lượng spodumene cao và các giấy phép thăm dò tại Bờ Biển Ngà, đảm bảo nguồn cung lithium cho pin xe điện.

Xung đột tại Iran ảnh hưởng thế nào đến giá lithium?

Chiến tranh tại Iran đẩy giá dầu tăng, khiến nhu cầu chuyển sang xe điện tăng cao, từ đó kéo theo nhu cầu và giá lithium tăng vọt.

Rủi ro lớn nhất mà tập đoàn Huayou Cobalt đang gặp phải là gì?

Đó là sự phụ thuộc vào nguồn cung lưu huỳnh (sản phẩm phụ dầu khí) để xử lý niken và cobalt, khiến sản xuất tại Indonesia bị đình trệ khi giá lưu huỳnh tăng cao.