Dệt may Bangladesh: Nỗ lực hồi sinh giữa "gọng kìm" chi phí và cạnh tranh

Ngành dệt may Bangladesh hiện đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng khi chi phí sản xuất leo thang và đơn hàng sụt giảm, buộc quốc gia này phải tìm kiếm các thỏa thuận thương mại mới.

Trong nhiều thập kỷ, Bangladesh từng là “công xưởng may mặc” của thế giới nhờ lợi thế nhân công giá rẻ. Tuy nhiên, lợi thế này đang dần bị xói mòn bởi những biến động địa chính trị khó lường và áp lực chi phí vận hành tăng phi mã.

“Cơn bão” chi phí và áp lực từ biến động địa chính trị

Sự bất ổn tại Vùng Vịnh, đặc biệt là những căng thẳng liên quan đến Iran, đã tạo ra hiệu ứng domino lên toàn bộ chuỗi cung ứng dệt may. Theo ông Shah Mohammad Mohit, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc O’Dell Group, việc gián đoạn nguồn cung nhiên liệu đã trực tiếp đẩy chi phí sản xuất tăng từ 12-15%.

Không chỉ dừng lại ở giá năng lượng, logistics cũng trở thành “cơn ác mộng” khi chi phí vận chuyển hàng hóa từ thủ đô Dhaka đến cảng Chittagong tăng hơn gấp ba lần. Trong bối cảnh niềm tin tiêu dùng tại các thị trường chủ lực như Mỹ và EU suy yếu, các doanh nghiệp Bangladesh rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: không thể tăng giá bán để chuyển giao chi phí cho khách hàng vì sợ mất đơn hàng.

Sự suy yếu của vị thế xuất khẩu và áp lực cạnh tranh

Những con số thống kê đang vẽ nên một bức tranh ảm đạm. Xuất khẩu dệt may của Bangladesh đã ghi nhận mức giảm liên tiếp trong 8 tháng. Đỉnh điểm là tháng 3 với mức sụt giảm mạnh tới 19,4%. Một cột mốc đáng báo động là vào năm 2025, lần đầu tiên sau 5 năm, kim ngạch xuất khẩu dệt may của Bangladesh đã bị Việt Nam vượt mặt.

Áp lực này không chỉ đến từ chi phí mà còn từ chiến lược thương mại linh hoạt của các đối thủ như Việt Nam và Ấn Độ. Việc Bangladesh sắp mất đi ưu đãi dành cho các nước kém phát triển (LDC) vào tháng 11 tới sẽ khiến hàng hóa của họ mất đi lợi thế thuế quan quan trọng, tạo ra một “khoảng trống” nguy hiểm nếu không có các hiệp định thay thế kịp thời.

“Phao cứu sinh” từ các thỏa thuận thương mại chiến lược

Để cứu vãn tình hình, chính phủ của Thủ tướng Tarique Rahman đã giải ngân khoảng 206,94 triệu USD (25,65 tỷ Taka) để hỗ trợ xuất khẩu. Tuy nhiên, giới doanh nghiệp cho rằng đây chỉ là giải pháp tình thế. Chìa khóa thực sự nằm ở các hiệp định thương mại với ba thị trường lớn nhất: Nhật Bản, Mỹ và EU.

Nhật Bản: Cánh cửa mở rộng cho 7.000 mặt hàng

Đây được coi là thỏa thuận khả quan nhất khi có tới 7.379 mặt hàng, bao gồm cả may mặc, được miễn thuế khi vào Nhật Bản. Với kim ngạch hiện tại khoảng 1 tỷ USD/năm, hiệp định này kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích tăng trưởng doanh thu ngắn hạn cho các doanh nghiệp.

Mỹ: Giảm thuế nhưng tiềm ẩn rủi ro chuỗi cung ứng

Thỏa thuận với Mỹ giúp giảm thuế đối ứng từ 37% xuống 19%, đưa Bangladesh về mức tương đương với Việt Nam và Ấn Độ. Dù vậy, điều khoản yêu cầu sử dụng nguyên liệu từ Mỹ đang gây tranh cãi gay gắt. Việc này buộc các doanh nghiệp phải thay đổi chuỗi cung ứng vốn đang phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc, Ấn Độ và Nam Mỹ, dẫn đến nguy cơ gián đoạn sản xuất.

EU: Cuộc đua giữ ưu đãi sau thời kỳ LDC

Hiệp định hợp tác (PCA) với EU là nền tảng để tiến tới một FTA trong tương lai. Tuy nhiên, chuyên gia Fahmida Khatun cảnh báo PCA không đảm bảo ưu đãi thuế ngay lập tức. Nếu không cải cách nhanh, Bangladesh sẽ hụt hơi trước Việt Nam và Ấn Độ - những nước đã có FTA với EU.

Giải pháp bền vững: Không chỉ dựa vào hiệp định

Nhìn từ góc độ chuyên gia, việc ký kết các hiệp định thương mại chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để dệt may Bangladesh hồi sinh là một cuộc cải cách nội tại toàn diện. Thay vì chỉ dựa vào nhân công rẻ, Bangladesh cần:

• Nâng cấp hạ tầng: Cải thiện cảng biển và đơn giản hóa thủ tục hải quan để giảm chi phí logistics.
• Chuyển đổi sản phẩm: Đẩy mạnh sản xuất hàng may mặc từ sợi tổng hợp thay vì chỉ tập trung vào bông truyền thống.
• Số hóa quản trị: Áp dụng công nghệ vào sản xuất để tăng năng suất, giảm lãng phí.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Nếu không có một chiến lược chủ động và quyết liệt, các thỏa thuận thương mại dù hấp dẫn đến đâu cũng chỉ là những “liều thuốc giảm đau” tạm thời cho một cơ thể đang suy kiệt về năng lực cạnh tranh.

Theo bạn, liệu lợi thế về quy mô nhân công có còn đủ để giúp Bangladesh lấy lại vị thế từ tay Việt Nam và Ấn Độ? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao xuất khẩu dệt may Bangladesh lại sụt giảm mạnh gần đây?Nguyên nhân chính là do chi phí sản xuất và vận chuyển tăng cao (do biến động địa chính trị tại Vùng Vịnh), cùng với sự cạnh tranh gay gắt từ Việt Nam và Ấn Độ.

Thỏa thuận thương mại với Nhật Bản mang lại lợi ích gì cho Bangladesh?Hiệp định này cho phép 7.379 mặt hàng của Bangladesh, bao gồm hàng may mặc, được miễn thuế khi nhập khẩu vào Nhật Bản, giúp tăng khả năng cạnh tranh và doanh thu.

Thách thức lớn nhất của Bangladesh khi ký thỏa thuận với Mỹ là gì?Đó là yêu cầu sử dụng nguyên liệu từ Mỹ, điều này có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng hiện tại vốn đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc, Ấn Độ và Nam Mỹ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao xuất khẩu dệt may Bangladesh lại sụt giảm mạnh gần đây?

Nguyên nhân chính là do chi phí sản xuất và vận chuyển tăng cao (do biến động địa chính trị tại Vùng Vịnh), cùng với sự cạnh tranh gay gắt từ Việt Nam và Ấn Độ.

Thỏa thuận thương mại với Nhật Bản mang lại lợi ích gì cho Bangladesh?

Hiệp định này cho phép 7.379 mặt hàng của Bangladesh, bao gồm hàng may mặc, được miễn thuế khi nhập khẩu vào Nhật Bản, giúp tăng khả năng cạnh tranh và doanh thu.

Thách thức lớn nhất của Bangladesh khi ký thỏa thuận với Mỹ là gì?

Đó là yêu cầu sử dụng nguyên liệu từ Mỹ, điều này có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng hiện tại vốn đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc, Ấn Độ và Nam Mỹ.